BlinfoTec |
Klik op skip tekst om meteen naar de links te gaan, of druk op 'x'.
Na drie hoofdstukken theorie nu eindelijk de praktijk. Aan de hand van twee sessies kan je kennismaken met de verschillende aspecten van geluidsbewerking. In het eerste voorbeeld zullen we van een bestaand geluidsfragment een nieuw fragment maken. Onderaan vind je de link, om dit bestandje te downloaden. In het tweede voorbeeld gaan we een opname op vinyl of cassette overzetten naar een digitaal bestand. Haal nu eerst het bestandje 'Caroline 1' op, dan kunnen we beginnen.
Start Goldwave, en druk op Ctrl+O. Ga naar de map waar je het bestand 'Caroline1.mp3' hebt opgeslagen, selecteer het, en druk op Enter. Realiseer je, dat er nu een .mp3 geladen is, die Goldwave wel kan afspelen, maar waar het programma niets mee kan doen. Als het programma dan ook merkt, dat je veranderingen in het bestand wilt aanbrengen, converteert Goldwave het eerst naar .wav. Als er niet genoeg RAM geheugen in de computer aanwezig is, haalt Goldwave de harde schijf erbij. Dit proces heet 'deflashing to disk'. Hoor je die mededeling, dan weet je, wat er aan de hand is. Bij grotere bestanden kan dit een tijdje in beslag nemen. Druk nu eerst maar eens op de spatiebalk. Je hoort de 'going back in time' jingle van Radio Caroline uit de tijd, dat het station nog voor de Engelse kust lag. Met de spatiebalk kan je geluidsfragmenten starten en stoppen. Druk nu op de F4 toets. Dit geeft hetzelfde resultaat. Speel de jingle af, en druk tijdens het spelen op F6. Het geluid is nu gepauseerd. Door weer op F6 te drukken, speelt het bestand weer verder. Met de F5 toets kunnen we terugspoelen, terwijl we het geluid blijven horen. Dit noemen we 'scrubbing'. Studioeigenaren waren hier vroeger niet blij mee, het veroorzaakte slijtage aan de weergavekop van de recorder, maar digitaal valt er niets te verslijten. Geen probleem dus. In het vorige hoofdstuk hebben we de terugspoelsnelheid op 1 gezet. Goldwave spoelt dus net zo snel terug als het afspeelt. De F7 toets is de opspoeltoets, ook wel fast forward genoemd. Die hebben we op drie ingesteld. Vooruitspoelen gaat dus drie keer sneller dan afspelen. Net als in een tekst document, waar we met de pijltjestoetsen doorheen navigeren, kunnen we in Goldwave met de functietoetsen door het geluid navigeren. Met Ctrl+Home spring je naar het begin, met Ctrl+Ennd naar het eind van het geluid.
In versie 5.x van Goldwave zijn de pauzetoets F6 en de opspoeltoets F7 verwisseld. Je pauzeert de opname dus met F7 en opspoelen gaat met F6.
Goldwave gebruikt de functietoetsen als navigatietoetsen, omdat de pijltjestoetsen aan de editfunctie zijn toegewezen. Een selectie wordt met markers aangegeven, en die markers kunnen heen en weer worden bewogen met behulp van de pijltjestoetsen. Voor het verplaatsen van de linker marker druk je op Shift+Links of Rechts, voor de rechter marker is dit Ctrl+Shift+Links of Rechts. Markers worden geplaatst, door op de juiste plaats in het geluid op de linker of rechter rechte haak, de toetsen rechts naast de P, te drukken. Laten we het maar eens proberen. Druk op de spatiebalk, en speel het geluid af, tot je het woord 'Caroline' hoort. Druk op de pauzetoets, F6, en navigeer met de F5 en F7 toetsen, totdat je zo ongeveer voor de 'C' van Caroline staat. Druk op de linker markertoets. Zoek nu het eind van Caroline op, voor dat je het woord 'flashback' hoort. Plaats hier de rechter marker. Als je nu op de spatiebalk drukt, hoor je alleen nog het woord 'Caroline'. Staan de markers niet helemaal naar je zin, beweeg ze dan met de edittoetsen, totdat je tevreden bent. Caroline is nu geselecteerd. In het vorige hoofdstuk hebben we de 'user playback' op 'unselected' gezet. Je activeert 'user playback' met Shift F4. Probeer het maar eens. Je hoort het hele fragment, maar zonder het woord 'Caroline'. Is de overgang tussen 'this is a' en 'flashback' nog niet naar je zin, dan kan je met de edittoetsen hier nog verbeteringen aanbrengen. Klaar? Dan kunnen we nu op de Del knop drukken, om het woord Caroline te wissen. Dit is het moment, dat Goldwave met 'deflashing' op de proppen komt. Wacht af, tot Goldwave zich weer meldt met: Goldwave, caroline1.mp3. Zet de markers weer aan het begin en eind van de nieuwe jingle, door op Ctrl+A te drukken. Inderdaad, hetzelfde als selecteer alles in een woord document. Druk op de spatiebalk, en beluister het resultaat. Tevreden? Druk dan op Ctrl+F voor het File menu, en selecteer 'save as...'. Geef een nieuwe naam en bewaar het bestand weer als .mp3. Goldwave zegt nu 'converting and saving', en meldt zich weer als dit gebeurt is. Je kan 'Caroline2' downloaden, om mijn versie van deze edit te beluisteren.
Om een letter uit een woord te knippen, is een grotere nauwkeurigheid nodig. Die bereik je, door op het geluid 'in te zoomen'. Dit doe je met Shift+pijltje omhoog. Uitzoomen gaat met Shift+pijltje omlaag.
Controleer, of de line uitgang van je audio systeem is aangesloten op de line ingang van de geluidskaart in je computer. Zet een plaat op, of speel een cassette af. Als de instellingen van het Windows mengpaneel goed staan, hoor je nu geluid uit de speakers van je geluidssysteem, zowel als uit de computer speakers. Is dit niet het geval, kijk dan of het line weergavekanaal niet een aangevinkt 'mute' vakje heeft, en of de schuif open staat. Hoor je geluid uit alle speakers? Dan kan je Goldwave starten. Om een opname voor te bereiden, druk je op Ctrl+N. Je komt nu terecht in het dialoogvenster waar je kan kiezen voor stereo of mono, en opname kwaliteit. Tab maar eens door, voorbij de OK en Cancel knoppen, dan vind je de snel-keuzes van Goldwave. Je kan kiezen voor Voice, stemkwaliteit, Radio, gemiddelde kwaliteit, en CD, CD kwaliteit. Kies maar voor CD, als hij er al niet op staat. Geef Enter, en Goldwave meldt 'sound 1'. Druk nu op F11, om de instellingen nog eens te controleren. Staat in de 'record' tab het vakje 'unbound' aangevinkt? Goed, dan even naar de 'volume' tab, en daar nakijken of de line ingang is geselecteerd. Hier moet dat met de JAWS cursor. Als alles goed staat, sluit je het instellingen venster af met Alt+F4. Je bent weer terug in Goldwave's hoofdvenster, in opnamemodus. Zeker als je dit voor het eerst doet, verdient het aanbeveling, om eerst een kort stukje muziek op te nemen, en dat dan te beluisteren. Het is tamelijk frustrerend, om drie kwartier te zitten wachten, om er dan achter te komen, dat er helen maal niets is opgenomen.
Zet de platenspeler op scherp, of de cassettespeler in de aanslag, en druk op Ctrl+F9. Start nu de weergave. Rustig aan, dat 'witje', zo heet een ongewilde stilte in een opname, halen we straks wel weg. Neem nu een minuutje op, en druk op Ctrl+F8. De opname is nu gestopt, en je kan op de spatiebalk of op de F4 toets drukken, om te luisteren, of er inderdaad iets is opgenomen. Neem er de tijd voor, je hebt naar alle waarschijnlijkheid een poosje stilte opgenomen, voor de geluidsweergave begon. Luister, of er geen vervorming is opgetreden, zet anders de schuif van de line ingang in het opnamepaneel lager. Omdat je de opname tijdens de weergave hebt onderbroken, staat er geen stilte aan het eind. Dat maakt het makkelijk, om nu alvast het 'trimmen' te oefenen. Navigeer naar het punt, waar de opname begint te klinken, en zet de linker marker precies daarvoor. Druk nu op Ctrl+T. Alles wat buiten de markers ligt, wordt nu gewist. Met Ctrl+A selecteer je de hele opname weer, en als je nu op de spatiebalk drukt, begint de opname meteen te spelen. Hij houdt alleen nogal abrupt op. Daar kunnen we wat aan doen.
Stop de weergave met de spatiebalk, en druk op F5. Goldwave begint nu terug te spoelen vanaf het einde van de opname. Tel tot vijf en druk op de pauzetoets, om te pauzeren. Plaats de linker marker op deze plaats. Je hebt nu de laatste vijf seconden van de opname geselecteerd. Druk nu op Alt+C, en dan op V, pijl naar beneden tot je 'fade out' hoort en geef Enter. Selecteer weer alles met Ctrl+A, en speel je opname nog eens af. Het abrupte einde is nu een nette fade out geworden.
Genoeg gespeeld, aan het werk. Zet de boel weer op scherp, en neem de eerste kant van LP of cassette op. Bewaar de opname onder een begrijpelijke naam, en doe hetzelfde met kant twee. LP of cassette kunnen nu weer in hoes of doosje, het onrecht is geschied, we hebben muziek gekopieerd, iets wat vreselijk strafbaar is. Je kan Amsterdam onder water zetten, of je buurman vermoorden, het valt allemaal in het niet bij het maken van een copietje. Wees dus gewaarschuwd. Met een bivakmuts op, en iemand op de uitkijk, gaan we verder, want we zijn er nog niet. We hebben nu twee .wav bestanden, van elk misschien iets meer dan een half uur. Dat zal dus zo'n 300 Megabyte per bestand zijn. Als er zes nummers aan een kant staan, dan staan die nu allemaal achter elkaar, we kunnen er nog niet in heen en weer springen. We gaan dus eerst de bestanden opsplitsen in afzonderlijke nummers, of 'tracks', en vervolgens die .wav bestanden omzetten naar .mp3, zodat de hele LP nog zo'n 60 Megabyte in beslag neemt.
Als de opname veel ruis bevat, is het handig, om die te verwijderen voordat we aan de verdeling van de tracks gaan beginnen. Dat is met Goldwave niet moeilijk.
Open een .wav bestand, en zoek (meestal aan het begin van de opname) een stukje opname waarop alleen ruis is te horen. Let op, dat er geen andere geluiden, zoals de plop van de naald die de plaat raakt, te horen zijn, en selecteer met behulp van de marker toetsen minstens een halve seconde ruis. Kopieer deze selectie naar het klembord. Met Ctrl+A selecteer je nu weer de gehele opname. Ga nu met Alt+C naar 'Effects', en selecteer 'Filter'. Pijl naar beneden tot 'Noise Reduction', en geef Enter.
Kies bij 'Preset Shapes' optie 1, 'Hiss Removal'. Geef drie keer TAB en selecteer optie 4, 'Use Clipboard' van de 'Reduction Envelope'. Tab verder tot OK en geef Enter.
Goldwave gaat nu rekenen, en begint de ruis op het klembord in tegenfase aan de opname toe te voegen, hetgeen resulteert in het verdwijnen van diezelfde ruis. Dit proces kan even duren, afhankelijk van de lengte van de opname. Als het proces klaar is, heb je een ruisvrije opname.
Let op, zonder eerst een stukje ruis op het klembord te hebben staan verschijnt de optie 'Use Clipboard' niet bij de keuzes in de 'Reduction Envelope'. Dus eerst kopieren, dan filteren.
Door in 'Preset Shapes' voor 'Hum Removal' te kiezen, kan het bovenstaande ook worden toegepast voor een hinderlijke brom in de opname. Als er echter oversturing is opgetreden tijdens de opname, dan kan dit niet achteraf worden verwijderd. De opname zal opnieuw moeten worden gemaakt, nu met een lagere stand van de 'line-in' opnameregelaar in het Windows opnamepaneel.
Ook kan er vervorming optreden, als bron en doel niet op elkaar zijn aangepast. Dit gebeurt soms bij gebruikmaking van de koptelefoon uitgang van de versterker waarop de cassettespeler of platenspeler is aangesloten. Zet in zo'n geval de volumeregelaar van de versterker zachter, en let erop, dat eventuele toonregelingen en 'loudness' regelaars in de neutrale stand staan. Als de versterker beschikt over een 'line-out' uitgang, ook wel 'tape-out' genoemd, dan verdient deze uitgang altijd de voorkeur boven de koptelefoon uitgang. Houd de kabel tussen bron en doel zo kort mogelijk, bij voorkeur niet langer dan twee meter.
Open het eerste bestand, en trim stiltes aan begin en einde. Dit duurt nu allemaal wat langer, omdat je met een vrij groot bestand werkt. We gaan eerst het bestand splitsen. Druk op Alt+T, en geef enter op 'qPoints'. Tab door, tot je 'mark silence' hoort, en geef weer Enter. We laten Goldwave nu de stiltes in de opname opzoeken. De treshold staat op 0.050. Dit is het geluidsniveau, dat Goldwave als stilte aanmerkt. Zet dit op 0.100 als er veel ruis of andere herrie tussen de tracks is te horen. Tab verder, tot je bij 'minimal length' aankomt. Dit is de minimale tijd, dat het stil moet zijn voor Goldwave, om dit als stilte aan te merken. Soms moet je hier experimenteren, hier staat het standaard op anderhalve seconde. Tab verder en geef OK. Ga nu weer met Alt+T naar qPoints, en bekijk de lijst. Klopt het aantal qPoints met het aantal nummers van de opname, selecteer dan 'split File'. Je komt nu in de split opties. Eerst moet je een map aangeven, waar de afzonderlijke bestanden zullen worden geplaatst. Met de 'set' knop kan je een map uitzoeken. De volgende tab brengt je op 'base name'. Goldwave geeft hier de naam 'Track' als suggestie. De afzonderlijke bestanden zullen worden opgeslagen als 'track000', 'track001', 'track002', enzovoorts. Ik vul hier meestal de titel van de LP in, gevolgd door '_a' en '_b' voor de verschillende kanten. Het volgende vakje sla je over, en bij 'use CD alignment' zet je een vinkje. Met nog een tab kom je op 'begin'. Geef Enter, en laat Goldwave z'n werk doen.
We zijn bijna klaar. Wat ons nu nog te doen staat, is het omzetten van de .wav bestanden naar .mp3. Druk op Alt+F, en toets B, voor 'batch conversie'. Ga met tab naar 'add files' en geef Enter. Zoek de map, waar de afzonderlijke tracks staan, en selecteer deze. Bij 'destination settings' kies je voor 'MPEG, *.mp3'. In de lijst die nu volgt kies je uit 44100 Hz, stereo, 128 KBps. Is deze lijst leeg? Dan heb je vergeten om de MP3 encoder te installeren. Op de pagina 'Installeren en Configureren' kan je deze encoder downloaden. Wil je het onderste uit de kan hebben, kies dan voor 192 KBps, dit levert wel grotere bestanden op. Druk weer op tab, en vul bij 'auteur' de naam van de artiest en de titel van de opname in, alsmede een jaartal bij 'copyright'. Nu moet je weer de map selecteren, waar de geconverteerde bestanden heen moeten, waarna je met 'begin' het proces kan starten. Goldwave begint nu de geselecteerde .wav bestanden om te zetten naar .mp3 bestanden, zonder dat je daar verder nog iets aan hoeft te doen.
Als je voor alle bewerkingen steeds dezelfde map hebt gebruikt, dan staan daar nu de volgende bestanden in:
Twee grote .wav bestanden, kant a en kant b.
Een aantal kleinere .wav bestanden, de afzonderlijke tracks.
Die zelfde tracks, als .mp3 bestanden.
Ga in 'Mijn Computer' of de Windows verkenner naar die map, selecteer alle .wav bestanden, en druk op 'delete', als je geen plannen hebt, om een CD van deze nummers te branden. Wil je dit wel, wis dan alleen de twee grote a en b opnames. Het is geen overbodige luxe, om meteen te beginnen met een goede schijfindeling voor je muziekcollectie. Je kan kiezen voor een mappenstructuur, die is ingedeeld in categorieën, zoals 'klassiek', 'pop', 'vocaal' of 'instrumentaal'. Hier kan ik je niet voorschrijven hoe je dat moet doen, maar een zekere ordening is iets, waar je later veel plezier aan kan beleven.
In dit hoofdstuk hebben we de grondbeginselen van de digitale opnametechniek behandeld. Een programma als Goldwave is tot nog veel meer in staat. Je kan effecten aan opnames toevoegen, geluiden met elkaar mixen, zelfs heuse 'dance tracks' maken door knippen en plakken en ga zo maar door. Ik heb al het bovenstaande uitgeprobeerd op een on geregistreerde versie van Goldwave, zonder daarbij in de problemen te komen, dus als je geen moeite hebt met het wegklikken van het helpscherm bij opstarten, is dit programma een aanrader, voor iedereen, die iets meer wil met digitaal geluid.