BlinfoTec |
Klik op skip tekst om meteen naar de links te gaan, of druk op 'x'.
Het hart van een geluidsstudio is het mengpaneel, een tafelblad met een massa knoppen en schuiven. Mengpanelen kregen hun naam naar aanleiding van het aantal kanalen plus de fabrikant. Ooit bezat ik een Twee en dertig kanaals DNR in line. De benaming 'in line' betekent, dat een kanaal zowel geluid kan ontvangen als verzenden. Zo kon ik de signalen van twee en dertig microfoons binnen krijgen, en zestien van de twee en dertig inkomende kanalen gebruiken om die signalen al dan niet gemixed naar de zestien sporen bandrecorder te sturen. Van ieder binnenkomend microfoon signaal kon het volume en de klankkleur worden ingesteld. Per kanaal konden meerdere effecten, zoals echo of galm worden toegevoegd. Nadat de opname klaar was, konden de zestien uitgaande kanalen omgeschakeld worden naar binnenkomende kanalen, en kon de opname worden afgeluisterd. In plaats van effecten direct op te nemen, bestond er dus de mogelijkheid, om tijdens het afluisteren pas effecten toe te voegen. Zo'n 'mix' werd dan tientallen keren afgespeeld, zoekend naar de ideale balans. Dan kwam de eindmix aan de beurt. Hierbij werd de mix naar de master recorder gestuurd, en die band ging dan naar de platenmaatschappij.
Die maakte daar dan een 'lakker' van, een plaatje, dat als moeder diende voor de matrijs. De lakker werd niet meer dan twee keer op een speciale platenspeler afgeluisterd, alvorens het naar de matrijzenmaker ging. De matrijs werd daarna gebruikt voor de produktie van het singeltje. Zo ging dat vroeger.
Het Windows mengpaneel, ook wel de volume regeling genoemd, is heel wat eenvoudiger. Toch bestaan er overeenkomsten. Ook hier kan je voor opname of weergave van een kanaal kiezen, en geluidsniveau's instellen. De geavanceerde toonregeling ontbreekt echter, en ook is het niet mogelijk om een zogenaamde 'multi channel' opname te maken. Het Windows operating systeem zorgt ervoor, dat er per geluidskaart een mengpaneel wordt aangemaakt. Heb je dus geen geluidskaart in je computer, dan bestaat het Windows mengpaneel ook niet. Is er een geluids chip of kaart aanwezig, dan kan het paneel geopend worden, door in de system tray op het luidsprekertje te klikken, of in 'programma's' te zoeken naar accessories, entertainment, volume regeling. Begin maar met hiervoor een snelkoppeling te maken, hier is dat Ctrl+Alt+'v'. Omdat het weergave en opname deel van het Windows mengpaneel in twee verschillende vensters wordt getoond, spreken we hierna van het weergavepaneel en het opnamepaneel.
Dan nog wat terminologie. Op een radio zit een volumeknop. Op een mengpaneel is dat een schuif. Zo'n schuif noemen we op z'n Engels een fader. De hoofdvolumeknop heet derhalve de masterfader. Als je spraak hier onzin uitkraamt, kan je het woordenboek eventueelbijwerken.
Als je het mengpaneel activeert, beland je in het weergavepaneel, en wel op de balans regelaar van de masterfader. Die staat in het midden, op vijftig procent. Er gaat nu net zoveel signaal naar links als naar rechts. Met tab kom je bij de masterfader zelf. Zet die maar op vijf en zeventig procent. Als je hem nu al op honderd zet,kan ie later niet harder. Tab maar verder. Je hoort nu achtereenvolgens de verschillende kanalen voorbij komen. Per kanaal hoor je, welke geluidsbron er op staat aangesloten, de balansregelaar instelling, de volume instelling, en het aankruisvak om dit kanaal te 'muten', wat uitzetten betekent. Al naar gelang de geinstalleerde geluidskaart en het humeur van Windows, zijn er meer of minder kanalen aanwezig. Zet in het voorbijgaan de faders maar op tachtig procent. Dat kan met de pijltjestoetsen, in kleine stapjes, met de pagina up en down toetsen, in grotere stappen, en met home en end, om tussen nul en honderd procent te schakelen. Bij sommige geluidskaarten vind je nog extra instellingen voor enkele faders. De SBLive kaart geeft bijvoorbeeld een mogelijkheid, om bij de masterfader de lage en hoge tonen afzonderlijk te beinvloeden. Een soort eenvoudige master toonregeling dus. Ook vind je vaak extra instellingen voor de microfoon. Als je 'microfoon boost 20 dB' aantreft, zet dat dan maar aan. Het levert extra versterking op voor het zwakke microfoon signaal. Alleen bij voorversterkte microfoons moet deze optie uit staan. De microfoon boost zit soms verstopt achter een 'advanced' knop.
Je kan het aantal getoonde kanalen zelf bepalen. Hiervoor druk je op de Alt toets. Je komt terecht op 'opties', en met een pijltje naar beneden kom je op 'eigenschappen'. Geef hier enter. Je bent nu in de keuzelijst van de eventueel aanwezige mengpanelen. Als er maar 1 kaart in de computer aanwezig is, dan is er ook maar 1 keus. Na een tab kan je kiezen voor de instellingen van het weergave of opname paneel. Standaard is weergave geselecteerd. met nog een tab kom je in de keuzelijst voor de kanalen. SBLive geeft hier tien kanalen aan, die je al dan niet kan selecteren. Als je geen telefoon antwoord apparaat,TAD, hebt aangesloten, kan dat kanaal dus wegblijven uit de weergave, enzovoorts. Kies de kanalen die je wilt gebruiken. Dit zijn in ieder geval wave/mp3, midi synthesizer, line en CD. Na de volgende tab bevestig je de instelling van het weergave paneel met OK. Je bent nu weer terug in het weergavepaneel. Zet een vinkje in het 'mute' vakje van de microfoon. Zo voorkom je 'rondzingen', als je de microfoon aansluit. Voor stemopnamen hoef je je eigen stem niet nog eens versterkt uit de speakers te horen, tenzij je oefent voor dorpsomroeper.
Als er meerdere geluidskaarten zijn geïnstalleerd, dan moet je dit proces voor iedere kaart herhalen. Sommige programma's, zoals Total Recorder, installeren een .dll bestand op je systeem, dat zich gedraagt als een geluidskaart. Ook daarvoor moeten de instellingen worden vastgelegd. Nu kan je testen, of de weergave afdeling naar behoren werkt. Geluid, dat door de computer wordt geproduceerd, zoals wave of mp3 bestanden of internet radio, zijn beschikbaar via de wave/mp3 fader. Het signaal van je externe geluidsinstallatie is regelbaar met de line fader, en als je een microfoon hebt aangesloten, kan je die ook voorzichtig uitproberen. Zet eerst de microfoonfader op tien procent, en haal dan het vinkje uit het 'mute' vakje weg. Verhoog nu langzaam het volume, totdat je hoort, dat het geluid wil gaan rondzingen. Werkt het allemaal niet meteen, controleer dan eerst de aansluitingen, of lees deze paragraaf nog eens door.
Ter illustratie volgt hier de BlinfoTec configuratie:
Voor het SiS7012 sound chip mengpaneel is als weergavekanaal alleen de wave/mp3 fader geselecteerd, en staat op honderd procent. Hierover is JAWS te horen, en de systeem pingels.
In het SBLive paneel staan wave/mp3, line, microfoon en CD op het scherm, de microfoon op honderd procent met 'mute' aangevinkt. De andere kanalen staan op tachtig procent.
Voor de Total Recorder .dll staat het paneel als bij de SBLive.
De ingangen van alle op de computer aanwezige opname software zijn aangesloten op de uitgang van het opnamepaneel. De configuratie van dit paneel is afhankelijk van de aanwezige geluidskaart of kaarten. Bij eenvoudige on board chips vind je een beperkt aantal stuurkanalen, en ontbreekt het somkanaal. Het somkanaal vind je in ieder geval op het paneel van de SBLive. Daar heet het 'What you hear'. Sommige andere geluidskaarten noemen het 'stereo out'. Verwarrend is, dat net als bij het weergavepaneel, onder de faders weer aankruisvakjes zijn aangebracht. In het weergavepaneel kan je daarmee het kanaal aan en uitzetten, maar in het opnamepaneel werken ze als keuzerondjes. Zodra je een kanaal selecteerd, verdwijnt het vinkje onder een andere fader. Je kan dus maar 1 kanaal aan hebben staan. Om dat te omzeilen, introduceren de betere geluidskaarten het 'somkanaal'. Als je dat kanaal selecteerd, komen de signalen van het weergavepaneel beschikbaar op de uitgang van het opnamepaneel.
De instellingen van het opnamepaneel worden net zoals bij het weergavepaneel per geluidskaart vastgelegd. Dus weer naar 'opties, eigenschappen', en nu na de keuze voor de geluidskaart kiezen voor 'opname'. Selecteer dan de kanalen met de geluidsbronnen, waarvan je van plan bent op te gaan nemen. In tegenstelling tot wat men wel eens beweert, kunnen deze kanalen gewoon op het scherm blijven staan, je kan er echter maar 1 tegelijk selecteren. De stand van de faders is afhankelijk van de opnamesoftware, maar kan in de meeste gevallen op honderd procent staan.
Hier is de BlinfoTec configuratie:
Voor SiS7012 is niets geselecteerd.
Voor SBLive en TR.dll staan het somkanaal, wave/mp3, de microfoon en line op het scherm. Al naar gelang wat ik wil opnemen, moet ik dit paneel activeren, om een keus te maken voor een enkele geluidsbron, of alles tegelijk.
Het opnamepaneel kunnen we testen met de in Windows aanwezige 'sound recorder'. Microsoft heeft geen hoge pet op van onze kwaliteiten als componist, want we krijgen maar zestig seconden opnametijd. Beetje kort. Maar het voldoet, om te controleren, of alles werkt. Zorg ervoor, dat er een microfoon en een externe geluidsbron zijn aangesloten. Ga nu naar programma's, accessories, entertainment, soundrecorder en geef enter. Met JAWS moest ik eerst de graphics even labelen. Activeer het mengpaneel, ga via menu opties, eigenschappen naar het opnamepaneel, en selecteer de microfoon. Dat die in het weergave paneel uit staat, hindert niet. Minimaliseer het mengpaneel, en druk op de opnameknop. Vertel nu je levensverhaal in zestig seconden. Sound recorder stopt vanzelf met opnemen als de tijd om is. Druk nu op afspelen, en je hoort iemand anders precies hetzelfde zeggen, als wat jij net hebt gezegd. Zo klinkt jouw stem dus in andermans oren. Als dit is gelukt, kan je een ander kanaal selecteren, en proberen, ook daarvan wat op te nemen. Door het somkanaal te kiezen, kan je een tweegesprek met jezelf en je spraaksynthesizer opnemen. Wel moet je nu de microfoon in het weergavepaneel aanzetten. Denk dus om rondzingen. Door een koptelefoon te gebruiken, heb je daar geen last van.
Is het je al eens gebeurd, dat een programma het nodig vond om het geluid uit te zetten? Mij wel, tijdens de installatie van RealJukebox. Muziek weg, JAWS weg. Herstarten hielp niet, het geluid bleef uit. Zonder hulp van een ziende is het dan knap lastig, de boel weer aan de gang te krijgen. Het programma QuickMix zorgt ervoor, dat dat nooit meer zal gebeuren. Met QuickMix kan je de instellingen van alle mengpanelen in een bestand opslaan. Door op dat bestand te klikken, herstel je de instellingen van het mengpaneel, en alles is weer als vanouds. Door het bestandje in je start up folder te zetten, kan je er voor zorgen, dat Windows altijd met jouw voorkeurinstellingen opstart. Ook heel handig om van opnamekanaal te wisselen, zonder eerst het mengpaneel te moeten openen! Hieronder kan je het downloaden.
Even snel het geluid harder of zachter zetten? Met VolumeTray kan je sneltoetsen aan de masterfader koppelen voor harder, zachter, aan en uit. Werkt transparant, dus altijd. Zie hieronder.