BlinfoTec |
Klik op skip tekst om meteen naar de links te gaan, of druk op 'x'.
Op deze pagina wordt niet uitgelegd hoe JAWS werkt. Daarvoor hebben we de uitstekende instructeurs van Alva B.V. Wel is het handig de volgende tips door te nemen, om het meeste te halen uit dit prima programma.
Nadat je de CD ROM in de drive hebt gestoppt, hoor je na enige tijd:'start button', ten teken, dat er iets moet gebeuren. Ik had het mooier gevonden als ik 'druk op dde enter toets' had gehoord, maar OK, het is beter dan niets. Na het indrukken van de 'start button', word je pratend bij de hand genomen. De installatie verloopt eenvoudig. Na het herstarten van de computer, meldt JAWS zich keurig. Er wordt je gevraagd, of je JAWS in de toekomst steeds spontaan wilt starten, een optie waarop ik maar 'ja' zou zeggen.
Als je Engels spreekt, dan is het uiterst nuttig, om de gesproken tutorials van de Freedom Scientific website te downloaden. Dit zijn MP3 bestanden, waarin op heldere wijze alle aspecten van JAWS voor Windows worden uitgelegd. Deze bestanden vind je ook op de CD ROM waarop JAWS wordt geleverd. Het zou natuurlijk prachtig zijn, als iets dergelijks ook in het Nederlands bestond. Bij BlinfoTec spelen we met de gedachte om dat te realiseren. De technische mogelijkheden zijn aanwezig, maar het ontbreekt nog aan mankracht en financien.
Programma makers voegen een nummer toe aan hun programma's, om aan te geven met welke versie je te maken hebt. Net zoals bij auto's. Mijn laatste auto was een Opel Kadet 75. Beetje oud. Zojuist, Zaterdag, 28September, 2002, stuurde Alva B.V. versie 4.02 van JAWS toe. Ik ben begonnen met versie 4.01, en deze 'update' was gratis. Aardig van ze, maar inmiddels draait versie 4.5 al weer op deze computer. Als je de door jouw gekochte versie van JAWS bij Freedom Scientific registreert, dan kan je steeds de laatste versie van hun website downloaden. Dat is dan wel de Engelse versie. Door het bestand jaws.ini naar de nie;uwe JAWS folder te copieeren, heb je echter toch de beschikking over Fluent Dutch, die je met de toets combinatie Ctrl+Insert+s kan inschakelen, als je een Nederlandse tekst wilt lezen.
Zoals je nu wel zult snappen, draait hier een Engelse Windows 2000, met de laatste versie van de Engelse JAWS, en Fluent Dutch, om Nederlandse teksten en websites te lezen. Natuurlijk kan het ook andersom, maar gezien het Engelse karakter van het Internet, bevalt dit hier het beste. Wat je nog moet weten, is dat JAWS kwa Internet met kop en schouders uitsteekt boven de in Nederland ganbare schermlezers.
Om met een spraak programma te kunnen werken, moet je computer zijn uitgerust met een geluids kaart. De ingebouwde computer speaker voldoet niet. Nu worden de huidige computers haast zonder uitzondering met een geluids aansluiting geleverd, maar vaak betreft het hier een op het moeder bord geintegreerde geluids chip, met beperkte mogelijkheden. Zo'n chip voldoet best om Arthur's stem uit de speakers te laten komen, maar als je de computer ook wilt gebruiken als stereo instalatie, dan loop je vast. Meestal zijn de ingebouwde geluids chips van het 'single channel' type, wat wil zeggen, dat ze slechts 1 geluids stroom tegelijk kunnen verwerken. Schaf dus een extra 'multi channel' geluids kaart aan. Dat heeft bovendien het voordeel, dat je de spraak via een apart systeem kunt laten horen, en muziek en radio via hifi speakers kan beluisteren. Een veel gebruikte kaart is de Sound Blaster Live, van Creative Technology.
De 'on board chip' zal in de meeste gevallen zijn geïnstalleerd als de 'default' geluids producent. Dat betekent dat systeem geluiden, zoals de Windows pingels en ook JAWS daarover te horen zullen zijn. Dat wil zeggen, als JAWS bij het aanzetten van de computer wordt gestart. JAWS gedraagt zich dan namelijk als 'service', en niet als regulier 'programma'. Anders wordt het, als JAWS wordt gestart als de computer al draait. Een JAWS versie lager dan 4.51 gedraagt zich dan als gewoon programma, en zal waarschijnlijk uit de hifi speakers komen. Weinig bekend is, dat je met het commando 'net start' programma's kan starten als 'service'. Als je dus JAWS wilt herstarten, ddruk dan op Ctrl+Escape, r, en typ 'net start JFWservice', of pas de snel toets die je voor JAWS gebruikt aan. Dan klinkt Arthur weer uit de juiste speakers. Een tweede voordeel van deze methode van starten is, dat je een 'double channel' maakt van je 'single channel' chip. Nogmaals, als JAWS op 'auto start' staat ingesteld, dan start het programma automatisch als 'service', en gebruikt de 'default' geluids kaart. Meer over geluids instellingen vind je onder het hoofdstuk 'Spelen met geluid'.
Als je niet geïnteresseerd bent in computer techniek, dan kan je het volgende stukje overslaan. Klik maar op skip tekst, dan beland je vanzelf bij de links naar JAWS gerelateerde websites. Dit is meer voor techneuten.
De programma makers van JAWS hebben het gemakkelijk gemaakt om JAWS naar je hand te zetten. Per programma kan de manier van voorlezen worden ingesteld. Zo staat hier in het programma om web pagina's te maken, de uitspraak op 'alles uitspreken'. Internet Explorer staat echter op 'leestekens niet uitspreken'. Niet alleen is het programma via de menu's uitgebreid te configureren, er bestaat zelfs de mogelijkheid om zelf aan het programmeren te slaan. De 'scripting language' van JAWS is een krachtige programmeer taal, die het mogelijk maakt om andere programma's te lijf te gaan, die niet met spraak toegankelijkheid in gedachte zijn gemaakt. JAWS wordt geleverd met een groot aantal scripts, die het gebruik met de meest in omloop zijnde programma's mogelijk maakt. Door deze scripts te bestuderen, en tesamen met het 'scripting manual', kan je aan de slag, om je favoriete programma aan het praten te krijgen, als JAWS uit de doos het laat afweten. JAWS heeft een ingebouwde programmeer omgeving, inclusief compiler. Wil je het eens proberen? Klik dan maar op scripting.
Daar leer je hoe je, met een enkele toets aanslag, JAWS de gekste dingen kan laten zeggen. Kennis van Visual Basic en JAVA is zeker makkelijk als basis voor de toekomstige JAWS programmeur.
Bovenstaand stukje werd geschreven in het najaar van 2002. Ieder jaar brengen de makers van screenreaders meerdere updates uit, waarin verbeteringen zijn aangebracht. Het verdient dus aanbeveling om voor de laatste stand van zaken de website van de maker te bezoeken of contact op te nemen met de importeur.
Je kan ook de naam van het pakket dat je interesseert in de zoekmachine invoeren, om te kijken of er misschien al een artikel over een upgrade aan is gewijd.
Hieronder volgen links naar websites die voor JAWS gebruikers van nut kunnen zijn.