BlinfoTec

De theorie bij digitale geluidsbewerking

(Door Paul Erkens)

Klik op skip tekst om meteen naar de links te gaan, of druk op 'x'.

De opname

Nu je de geluidsbron, wat het ook zijn mag, op je computer hebt aangesloten, moeten we nog daadwerkelijk op de pc gaan opnemen. Nu zit er heel veel programmatuur standaard bij Windows, maar er is niets bij waarmee we gewoon een uur achter elkaar geluid mee kunnen opnemen. We zullen het internet op moeten om zo'n programma te halen. Zonder er tien te gaan noemen: kijk eens op www.freecorder.com voor een gratis sound recorder met alleen de basis functies. Wil je kunnen knippen en plakken, wat voor goede eindresultaten erg is aan te raden, werp dan eens een blik op cool edit 2000, cool edit pro of adobe audition. Er zijn honderden van zulte programma's en ik noem er maar wat. Goldwave of sound forge behoren ook tot de keuzes. Haal maar eens wat demonstratieversies op en maak je keuze.

Zoek eens uit hoe je vanuit zo'n programma een bestand kunt afspelen. Hoe je iets kunt opnemen en hoe je dat op schijf bewaart. Experimenteren kan geen kwaad en het verkennen van deze gereedschappen is een erg leuke bezigheid.

Nu je een paar proefopnames hebt kunnen maken, wordt het tijd voor wat tips om uiteindelijk tot een mooi opgenomen wav te komen.

1. Mono of stereo? Onderzoek eerst of het geluid uit je geluidsbron, mono of stereo klinkt. Als je de wav gaat opnemen, dan kun je een mono bron het best ook als mono wav bestand opnemen. Daarbij gaat het er niet om of de cassettespeler of welk afspeelapparaat je dan ook gebruikt stereo is, maar het gaat erom of je tijdens het afspelen van de bron door beide speakers hetzelfde hoort of niet. Hoor je geen verschil tussen links en rechts, dan kun je de wav veilig in mono opnemen. Hoor je wel verschil, of zelfs mooie stereo effecten, dan is het jammer om die niet eveneens op te nemen. Is je bron dus stereo, maak de wav dan ook stereo, al kost het je tijdelijk wat meer schijf ruimte.
2. Begin en einde goed. Zet eerst je pc op opname en start dan pas je geluidsbron. Zo mis je in je pc-opname niets van het origineel. Als de opname is afgelopen, stop dan eerst je geluidsbron en dan pas je pc, om dezelfde reden. Sla de wav nu op naar schijf. Als je er strakjes iets aan verknoeit met bewerken, heb je het ongeschonden origineel nog.
3. Knip begin en eind. Aan het begin van je opname zit nu een stuk stilte, omdat je bezig was je geluidsbron te starten. Zet je audio programma op afspelen en kijk op je scherm goed naar de tijd teller. Als je hoort dat het geluid begint, stop je het afspelen onmiddellijk en kijkt hoe ver de tijd is opgelopen. Dit wordt het beginpunt van je uiteindelijke wav file, want alles wat zich hiervoor bevindt gaan we weg knippen. Stilte is immers niet interessant om te beluisteren. Houd wel in gedachten dat je zelf even tijd nodig had om direct na het horen van het begin van de werkelijke audio, het afspelen te stoppen.

Een kort voorbeeld. Stel je start de zojuist opgenomen wav file vanaf het begin. Je hoort nu enkel stilte. Zo gauw je de eerste tonen van de opgenomen muziek hoort, stop je het afspelen. Stel dat er volgens de tijdteller in ons audio programma dan 12 seconden verstreken zijn. Als je nu de eerste 12 seconden van de wav file weg knipt, ben je de stilte aan het begin kwijt zoals de bedoeling is. Maar je mist ook de eerste paar tiende seconden van het begin van de muziek. Om dat te voorkomen, trek je ongeveer een seconde van de begintijd af. Het punt waar de muziek zo'n beetje begint is dus 12 -1 =11 seconden vanaf het begin van je wav file. Knip nu de eerste elf seconden van je opname af. Als je de opname nu afspeelt, zul je horen dat de muziek vrijwel direct begint, zonder een lange stilte vooraf en dat is wel zo netjes.

Aan het einde van je opname doe je hetzelfde: luister waar de audio ophoudt en knip alles weg vanaf dat punt tot het einde van je bestand. Controleer nu het begin en het einde van je opname en als dat in orde is, bewaar dan de opname opnieuw.

4. Normaliseren. Nu de opname strak is bijgeknipt, moet je nog zorgen dat het niveau van de opname sterkte precies goed komt te staan. Ik weet het, dat klinkt raar. De opname sterkte regelen achteraf. Toch is dat bij de pc de veiligste werkwijze. Maar waarom bestaat dat, die opname sterkte?

Omdat niet elke bron een even hard signaal af geeft, zelfs al hebben ze allemaal een lijnsignaal. De ene plaat is harder opgenomen dan de andere, en op de radio klinkt de ene zender luider dan de andere. Het is de bedoeling dat je je geluidsopnames zo secuur mogelijk afregelt waar het de opname sterkte betreft. Is de opname sterkte te zacht, dan verzuipt de opname straks in de ruis die audio apparaten nu eenmaal allemaal genereren en dat klinkt lelijk en het is storend bij het uitluisteren van het opgenomen eindresultaat. Regel je echter te hard in, dan kan de geluidskaart het felle signaal niet aan en treedt er vervorming op, wat evenmin erg prettig luistert.

Je kunt je geluid daarom het beste volgens de vu-meter van je computer programma, met opzet een tikje te zacht opnemen. Mocht er dan een harde piek in het geluid voor komen, dan zal het geluid daar in elk geval niet gaan vervormen. Je moet dus de balans vinden tussen te hard en te zacht. Dat is een kwestie van proberen en naar de vu-meter van je audio programma kijken. Gaat de boven de 0 lijn of in het rood, dan gaat het ingangssignaal te hard je geluidskaart in. Is het signaal te zacht, dan beweegt de vu-meter niet of nauwelijks.

Nu je de opname met opzet net iets te zacht hebt opgenomen om eventuele harde pieken te kunnen opvangen, kan het zijn dat die pieken helemaal niet zijn gekomen, of dat de opname ondanks de pieken toch een tikje harder had gemogen. Je kunt nu achteraf de sterkte van je opgenomen wav bestand nog veranderen met je audioprogramma, zodat de computer bekijkt wat het exact juiste geluidsniveau is. Dat doe je met een programmafunctie die in de meeste software "normalize" is genoemd. Lees het helpschermpje bij de functie en volg de aanwijzingen die daarin staan. Controleer het resultaat en bewaar je wav opnieuw.

5. Eventueel mp3en. Hier zijn talloze programma's voor. Cdex kan het, de xing mp3 encoder kan het ook, maar waarschijnlijk kan je audio programma je wav ook al als mp3 opslaan. Doe dat nu, verlaat je audio programma door het af te sluiten en controleer het resultaat van de mp3 file.

Inhoud