BlinfoTec |
(Door Paul Erkens)
Klik op skip tekst om meteen naar de links te gaan, of druk op 'x'.
Als je voor het eerst begint met het opnemen van geluid met je pc, dan loop je tegen een aantal dingen aan die op het eerste gezicht niet meteen helder zullen zijn. Daarom de volgende paragrafen om je op weg te helpen.
Om te beginnen is er geluid dat je graag met je computer wilt opnemen. Dat kan geluid uit je microfoon zijn, maar het kan ook uit je cassettespeler, mini disk, DAT recorder, platenspeler of je radio komen. Alle audio apparaten die een uitgang hebben, kun je in principe op je computer aansluiten. Het apparaat waarvan je opneemt, noemen we de geluidsbron.
Een microfoontje kun je vaak rechtstreeks op de geluidskaart van je computer aansluiten. Er zijn genoeg goedkope microfoontjes in de handel die daarvoor gemaakt zijn. Ze hebben dan een snoer met aan het eind een jack plugje van 3.5 millimeter dik. Zo'n stekkertje dat ook vaak aan het hoofdtelefoon snoertje zit van je walkman. Dit type plugje heet een 3.5 millimeter mini-jack. Heeft je microfoon een normale, dikke jack plug, dan heet het gewoon een jack, zonder mini. Als er in je geluidskaart geen ingang is waar je zo'n dikke jack plug in kunt drukken terwijl je microfoon er wel zo eentje heeft, dan kun je een verloopstukje kopen en dat brengt ons op de volgende kreet: mannetje of vrouwtje.
Een mannetjes plug is er een met een of meerdere contact pinnen. De vrouwtjes plug is de tegenhanger: het contactpunt waar je de mannetjes plug in moet drukken. De plug met de gaatjes. Meestal spreken we echter van male en female, liever dan van mannetjes en vrouwtjes pluggen. Meestal heeft je microfoon een 3.5 millimeter mail mini-jack, en in je geluidskaart zit dan de 3.5 millimeter female mini-jack waar het microfoonplugje in kan. Het genoemde verloop plugje voor een microfoon met een dikke jack heeft aan de ene kant een female regular jack, en aan de andere kant een male 3.5 millimeter mini-jack. Daarmee kun je je microfoon met dikke plug toch gewoon op een geluidskaart met kleine jacks aansluiten.
Een enkele keer krijg ik opnames van mensen te horen, die hun microfoontje hebben gebruikt om het luidspreker geluid van hun cassette recorder op te nemen. Dat kun je natuurlijk wel doen, maar in feite klinkt het resultaat dan nergens naar. Je hoort de akoestiek van de kamer waarin het bandje is afgedraaid, je hoort het loopwerk van de cassette speler en je hoort alle geluiden die de aanwezigen in de kamer maakten terwijl de opname liep. Als je toch graag je cassette bandje of bandrecorder spoel om wilt zetten naar je pc, zorg er dan zo mogelijk voor dat je een afspeelapparaat bij iemand leent dat voorzien is van een audio uitgang, zodat het signaal via een kabeltje kan reizen in plaats van door een speaker, door de lucht en weer door een microfoon.
Soms krijg ik ook wel eens deze vraag: de apparaten die ik bekeken heb, beschikken over pluggen waar soms in en soms out bij staat. Moet je nu altijd de in pluggen met de in pluggen verbinden en moeten de out pluggen ook verbonden worden, of moet de in aan de out of andersom? Die vraag kun je door logisch denken beantwoorden.
Als een apparaat geluid opwekt, bijvoorbeeld doordat je je cassetterecorder op afspelen hebt gezet, dan wil dat apparaat zijn geluid aan de buitenwereld kwijt. Het is dus logisch dat je het geluid naar buiten haalt door de uitgang (out) van het apparaat. Dat is niet de luidspreker, al hoewel dat strikt genomen ook een uitgang is. Het gaat om een speciaal voor dit doel op het apparaat aangebrachte plug, of set van plugjes, die het mogelijk maakt dat apparaat via een kabel op iets anders aan te sluiten.
De audio reist dan door het kabeltje heen naar het andere apparaat en daar moet het weer naar binnen, omdat het opgenomen moet worden of hoorbaar gemaakt. Als je dus een signaal in een apparaat gaat stoppen, doe je dat via de ingang. Met andere woorden: de uitgang van je geluidsbron sluit je aan op de ingang van je opname apparaat, bijvoorbeeld je pc. Uit gaat naar in.
Nu bestaan er, elektronisch gezien, drie signaalsoorten waar wij mee te maken kunnen krijgen, alle drie met een verschillende uitgansspanning. Dat is voor ons van belang wanneer we onze pc op een geluidsbron gaan aansluiten. Het zijn: microfoonsignaal, platenspelersignaal en lijnsignaal. Het zal duidelijk zijn bij welke apparaten het microfoon signaal en het platenspeler signaal vandaan komen, en het lijn signaal wordt over het algemeen voor al het andere gebruikt. Daarover zo meteen meer.
Het is niet de bedoeling een microfoon signaal aan te sluiten op een ingang die gemaakt is om een platenspelersignaal te ontvangen. Evenmin kun je een platenspeler aansluiten op een ingang die een lijnsignaal verwacht. Je zult dus op voorhand moeten weten welk soort signaal je geluidsbron afgeeft en welke ingangen er beschikbaar zijn op je geluidskaart.
Dat lijkt ingewikkeld, maar in de praktijk is het heel simpel. Je geluidskaart heeft namelijk vaak maar twee soorten ingangen: microfoon in en line in. In principe kun je zo goed als alle apparaten op line-in van de geluidskaart aansluiten, tenzij het een microfoon of platenspeler is. Voor een microfoon gebruik je de daarvoor speciaal gemaakte ingang, en je platenspeler daar hebben we het straks wel over. Voor de rest geven alle andere apparaten een lijnsignaal, of het nou een tuner, bandrecorder of wat dan ook betreft, dus die gaan gewoon op line-in.
Natuurlijk moet je zelf zorgen voor de juiste aansluitsnoertjes. Om in de winkel naar het juiste snoertje met de goeie plugjes aan weers kanten te kunnen vragen, moet je nog weten hoe de naam is van de meest voorkomende aansluitpluggen. Zo'n twintig jaar geleden had je kabels met aan het einde een vrij dikke, ronde plug. Het is een metalen cirkeltje van een goeie centimeter doorsnee, met langs de binnenrand in de rondte vijf metalen pinnetjes op een rij. Zo'n ding heet een din plug. Din staat voor Deutsche Industrie Norm. Din is er in male en female. Heeft je apparaat een female din uitgang, dan heb je aan je kabel aan de ene kant een male din plug nodig. Maar tenzij je een oude bandrecorder o.i.d. wilt aansluiten, zul je waarschijnlijk niet vaak meer in aanraking komen met din pluggen.
Wel zijn er vandaag de dag veel stereo apparaten, die per ingang of uitgang twee losse stekkertjes gebruiken. Eentje voor links, eentje voor rechts. Het apparaat bevat de female connector, dus je kabel moet male zijn om aan te kunnen sluiten. Ik heb het nu over een type plug met vele namen. De officiële naam is Kinch, maar hij wordt ook wel Japanse steker of tulp plug genoemd. Het vrouwtje ziet eruit als een appelmoes blik in het piep klein. Misschien amper een centimeter hoog en minder dan een centimeter doorsnee. De male tegenhanger, het ding dat erin past, is een kort metalen pinnetje van misschien drie millimeter dik en een halve centimeter lang. Zoals gezegd heb je met kinch altijd twee plugjes bij elkaar: links en rechts. Nu ken je de jack, de mini-jack, de din plug en de kinch, male en female.
Tenslotte nog iets over het aansluiten van een platenspeler. De moeilijkheid daarbij is, dat een platenspeler niet zomaar op je geluidskaart kan worden aangesloten. Immers: daarop zitten alleen een microfoon ingang en een lijn ingang. Een ingang voor een platenspelersignaal is er bijna nooit bij. Daarmee heb je dan een probleem, want rechtstreeks kun je de pick-up dan niet aansluiten.
Toch is er een oplossing. Bij de wat modernere stereo installaties, en dan bedoel ik alles dat moderner is dan een elektrische koffergrammofoon of pick-up met ingebouwde speaker, gebruik je een losse platenspeler, die zijn geluid via een kabeltje uitstuurt naar de stereo versterker. Dat ding staat meestal in een kast in de woonkamer. Daar weer mee verbonden, zijn twee of meer luidsprekers die het uiteindelijke geluid uit de versterker in de kamer hoorbaar maken. Een afgespeelde plaat draait dus op de platenspeler, en het signaal loopt via de versterker naar de luidsprekers.
Nu is het vaak mogelijk, om bijvoorbeeld op een cassettebandje een opname te maken van de plaat die wordt afgedraaid. Daarvoor gebruikt men veelal een losse cassette recorder. Een apparaat zonder eigen luidsprekers, alleen maar voorzien van een ingang en een uitgang. Dat apparaat, het cassette deck, wordt net als de pick-up op de versterker aangesloten. Als je een bandje op het deck afspeelt, gaat het signaal vanuit de uitgang van het deck naar een ingang op je versterker, om van daaruit via andere kabels naar je boksen gestuurd te worden.
Maar als je de cassette niet gaat afspelen maar er juist iets in wilt opnemen, dan moet er dus geluid ergens vandaan naar het deck gestuurd worden. Nu is de versterker altijd het centrale apparaat waarop alle geluidsbronnen binnen komen. Of het nu gaat om de pick-up, de radio of het cassette deck, als ze iets willen afspelen gaat hun signaal naar een ingang op de versterker. Apparaten als een cassette deck geven een lijnsignaal aan de versterker af, en als je er iets mee wilt opnemen dan verwachten ze ook een signaal van lijnsterkte op hun ingang.
Nu hebben veel versterkers meestal een uitgang, waar het geluid op lijn-signaal sterkte wordt heen gestuurd dat op dat ogenblik wordt weergegeven. Als je dus een grammofoonplaat op een bandje wilt opnemen, dan legt het signaal de volgende weg af. Je pick-up produceert een signaal van het type platenspelersignaal. Dat reist door een snoertje naar je versterker, waar het een ingang binnen gaat die gevoelig genoeg is om het zachte signaaltje dat platenspelers nu eenmaal afgeven, te kunnen oppikken. De versterker heet niet voor niets zo, want hij geeft het signaal via een van zijn eigen uitgangen weer door aan de ingang van het cassette deck, alwaar het op het bandje zal worden opgenomen. Maar het cassette deck verwacht een signaal op volledige lijn sterkte. De versterker moet dus het zwakke platenspelersignaal oppompen, versterken, totdat het op lijn sterkte is zodat de cassette recorder er iets mee kan.
En daarin zit 'm nou de kneep. De pick-up geeft een te zwak signaal af om met je geluidskaart op te kunnen nemen. Het moet versterkt worden. Wat kun je dus doen? Zowel je platenspeler als je versterker zet je bij je pc. Je pick-up sluit je zoals dat hoort aan op je versterker, en de tape out uitgang van de versterker die vroeger naar de ingang van je cassette deck liep, sluit je nu aan op je geluidskaart. Niets bijzonders, alleen een apparaat extra nodig, je versterker.