BlinfoTec |
(Door Paul Erkens)
Klik op skip tekst om meteen naar de links te gaan, of druk op 'x'.
Ziezo. Nu we weten hoe een mp3 file in elkaar zit waar het de audio compressie betreft, kunnen we weer een stapje verder. Want een mp3 file bevat meer dan audio alleen. Er zit een tag in, en er zijn diverse dingen die nuttig zijn om te weten als je met mp3 werkt.
Een tag is in audioverband een brokje extra informatie die aan het mp3 bestand wordt toegevoegd. Geen geluid, maar andere randinformatie zoals naam van de uitvoerend artiest, naam van het liedje, jaar van productie, naam van het programma waarmee het mp3tje gemaakt werd en zo voort. De tag is bedacht omdat mensen nu eenmaal graag grote verzamelingen mp3tjes aanleggen. En als je een grote verzameling hebt, zelfs al geef je je bestanden zinvolle namen, dan is het nog steeds bijna ondoenlijk om al die extra informatie in de bestandsnaam zelf te zetten. Allerlei mp3 afspeelprogramma's lezen de tags uit de mp3 bestandjes en kunnen daaruit een catalogus opbouwen, waar je vervolgens weer doorheen kunt bladeren om je verzameling te sorteren op jaar, genre of wat je maar wil. Voorwaarde is natuurlijk wel, dat al die informatie in de mp3 tags is opgenomen. Op het moment dat je met je encoder het mp3tje maakt, bepaal je wat er in de tag moet komen te staan. Natuurlijk zijn er ook eenvoudige programmaatjes waarmee je achteraf, nadat het mp3tje klaar is, de informatie uit de tag nog kunt veranderen. Naar ik hoop is daarmee weer een raadsel rond mp3 opggelost. Een tag is niets moeilijks; Gewoon wat men noemt non-audio data in het mp3 bestandje.
Andere gecomprimeerde audio formatenNatuurlijk is mp3 niet de enige speler in de audio compressie markt. Veel voorkomende alternatieven zijn o.a. .ogg, .wma, .vqf en tegenwoordig ook .flac. Je kunt je afvragen welk formaat je het beste kunt gebruiken. In principe is die keuze helemaal aan jezelf. Er is amper iets zinnigs over te zeggen. Wel is mp3 het meest gebruikte formaat en je kunt er zeker van zijn dat mp3 afspeelbaar is op veel moderne cd walkmans, dvd spelers en andere audio hardware. Ogg comprimeert weer beter dan mp3, maar het formaat is lang niet zo bekend en dus niet zo uitwisselbaar als mp3. Uit eigen ondervinding heb ik gemerkt dat ogg verbazingwekkend goed klinkt op lage bitrates als je dat vergelijkt met mp3.
Een waarschuwing is op dit moment wel aan de orde. Onthoud goed dat mp3 verlies in kwaliteit betekent, evenals ogg, wma en vqf. Het mp3 formaat kiest bepaalde frequenties om uit de audio weg te gooien, terwijl ogg, wma en vqf weer andere dingen uit het audio frequentiespectrum weg laten om de wav volgens hun eigen methode te comprimeren. Ga je een bestand dus omzetten vanuit het ene naar het andere gecomprimeerde formaat, dan wordt het verlies in audio kwaliteit, ten gevolge van de compressie, de optelsom van de verliezen voortvloeiend uit beide formaten. Heb je dus een wav waar je een mp3 van maakt, om die mp3 een tijdje later om te zetten naar bijvoorbeeld ogg, dan ontbreekt er in de uiteindelijke ogg het frequentiedeel dat door de mp3 encoder is weggelaten, en ook het deel dat door de ogg encoder is gekozen. Dat betekent dat het eindresultaat in ogg lang niet zo goed klinkt, als wanneer je de wav direct in ogg had omgezet. Het converteren tussen compressieformaten onderling is dus beslist niet aan te raden, al struikel je op internet over programma's die deze functionaliteit aanbieden. Als het resultaat vervolgens slecht klinkt, legt de eindgebruiker de schuld vaak bij het uiteindelijke audio formaat, terwijl degene die heeft zitten rommelen met compressie formaten in feite de persoon is die het kwaliteitsverlies op zijn geweten heeft.
De voor- en nadelen van audio compressie zullen nu duidelijk zijn. De bestanden worden beduidend kleiner, met alle positieve gevolgen van dien. Daar tegenover staat, dat het gecomprimeerde geluid bij formaten als mp3 en zijn concurrenten altijd door de compressie zal worden aangetast. Afhankelijk van de mate van compressie al of niet hoorbaar.
Maar het kan ook anders. Er bestaan ook gangbare audio bestandsformaten , waarbij het gecomprimeerde resultaat beduidend kleiner is dan het originele wav bestand, terwijl de kwaliteit volledig behouden blijft. Het behoeft geen betoog dat het altijd uit de lengte of uit de breedte zal moeten gaan, dus ook aan verliesloze audio compressie zit weer een duidelijk nadeel, en dat is dat de resulterende, gecomprimeerde file weliswaar kleiner wordt dan de wav, maar lang niet zo klein zal worden als het geval is met verliesgevende compressie als mp3.
Toch loont het beslist om er je tijd aan te spenderen. Een formaat als flac is vandaag de dag erg in opkomst. Er zijn wel concurrenten, maar die zijn lang zo goed niet waar het de compressiefactor betreft. Flac wordt ontwikkeld door dezelfde lui die ogg hebben gemaakt. Ogg is wel "lossy", verliesgevend, maar flac is "lossles", verliesloos. Flac comprimeert ongeveer tot de helft. Heb je een wav file van 700 MB, de duur van een audio cd, dan maakt flac daar een flac bestand van dat tussen de 300 en 350 MB groot is. Geen wonder klein bestand, maar een factor 2 compressie bij een kwaliteitsverlies van nul is bijzonder knap in elkaar gezet.
Aanvankelijk bestond flac alleen voor unix-achtige systemen, maar er is nu ook een Windows variant gemaakt en sindsdien gaat het hard met de opmars ervan. In eerste instantie was er alleen een commandoregel gestuurde versie, die je vanuit een soort van dosbox (cmd.exe) onder Windows moest gebruiken. Maar zeker Windows gebruikers trekken een erg zuur gezicht als ze eens wat moeten typen in plaats van klikken, dus heeft iemand zich boos gemaakt en een brug voor de muisgebruiker geslagen. Er is nu een versie van flac die voorzien is van een front-end. Dat is gewoon een grafische interface, waarmee de gebruiker op de vertrouwde Windows manier bestanden kan aanwijzen die in flac moeten worden omgezet. Flac files maken is nu zo eenvoudig als 1 2 3, en net zo simpel als het maken van een mp3 bestandje.
Maar men heeft zich nog meer moeite getroost voor ons, Windows liefhebbers. Als je wav en mp3 bestanden kunt afspelen met winamp, dan moet flac ook gewoon afspeelbaar worden met winamp, toch? En dat is ook al voor elkaar gebokst. Voortaan ondersteunt winamp net zo gemakkelijk flac als dat het met mp3 kan omgaan. De full version van winamp kan al vanaf winamp 2.91 flac af spelen. Heb je echter voor winamp lite op je pc gekozen, dan kun je een eenvoudig te installeren plug-in downloaden zodat winamp lite eveneens flac afspeelt.
Maar het is nog spannender. Als je programma's gebruikt om geluid te bewerken, bijvoorbeeld cool edit pro (dat tegenwoordig door Adobe is gekocht en nu verder door het leven gaat als Adobe Audition), dan zul je op internet import en export filters vinden waarmee je ook in cool edit een flac file kunt laden of bewaren, als waren het gewone wav bestanden. En dat heeft weer tot voordeel, dat je vanaf nu in cool edit zelfs nooit meer wav files hoeft te gebruiken. Als je iets hebt opgenomen dat je normaal als wav bewaarde, kun je dat nu probleemloos opslaan als flac. Dat scheelt een hoop schijfruimte, zonder kwaliteit van je audio te hoeven inleveren.
Kortom: als je er zin in hebt, is flac zeker je moeite lonend en dubbel en dwars waard. Zelf gebruik ik het om cd's die echt bijzonder goed zijn opgenomen en gemastered, via internet als flac naar vrienden te sturen. Die hoeven minder lang op het binnenrollen van de data te wachten en ze krijgen de haarscherpe, originele versie van de cd zonder enig kwaliteitsverlies.
Het hangt er dus maar vanaf waar je de compressie voor nodig hebt. Moet het klein en is het niet erg om aan kwaliteit in te boeten, dan is mp3 en alles wat daarop lijkt prima te gebruiken. Accepteer je echter wat grotere bestanden omdat je het belangrijk genoeg vindt geen kwaliteit te verliezen, dan is flac het cadeautje van de meest recente audio techniek.