BlinfoTec |
Klik op skip tekst om meteen naar de links te gaan, of druk op 'x'.
Alhoewel ik op latere leeftijd blind ben geworden, kwam ik al heel jong in aanraking met het gesproken boek. Mijn vader kon voorlezen op een manier, die je de wereld deed vergeten. Ik zat op zijn knie, en mijn ogen volgde zijn groezelige, altijd beschadigde wijsvinger, die langs de regels gleed terwijl hij voorlas. Diamantslijpers hebben geen mooie handen. Soms hield zijn vinger stil bij een woord, en wees op een illustratie uit het grote Olivier B. Bommel boek. Kasteel Bommelsteyn, 'heer Ollie', Tom Poes (verzin een list) en Joost (met Uw welnemen, als ik zo vrij mag zijn) hebben een onuitwisbare indruk achter gelaten.
Dat er al heel lang wordt gelezen blijkt uit het feit, dat er al heel vroeg geschreven werd. Naast eten, drinken en slapen, is lezen een essentieele levensbehoefte. De eerste bekende geschriften dateren van drie een half duizend jaar voor het begin van onze jaartelling. Uit die tijd stammen de klei tafels van de Sumerieërs. De tekens werden met een driehoekig potlood in de klei gedrukt. Er bestonden zelfs enveloppen uit klei, met hun eigen inscriptie. Duizend jaar later duiken de eerste geschriften op dierenhuiden op, en papyrus dateert uit die tijd. Als je de geschiedenis van het boek leest, dan lees je over de verpakking van tekst. De tekst, de boodschap, het verhaal, is het zelfde gebleven. De verpakking veranderde. Net zoals badkleding werd het steeds minder en kleiner. Van strandjurk, via badpak, langs boven bloot tot poedelnaakt verging het de tekst al niet anders. De nieuwste verpakking van tekst is het computerbestand. Deze kan zonder envelop overal heen worden gestuurd en moeiteloos worden bekeken en gekopieerd.
Om die vluchtige tekst te kunnen lezen, wordt ze op een computerbeeldscherm zichtbaar gemaakt. Het voordeel voor blinden en slechtzienden is daarbij, dat deze vorm van tonen door onze software kan worden omgezet in braille of spraak. Om Alice in Wonderland te kunnen lezen, zouden wij haar dus moeten bekeren tot het voornoemde nudisme. Een elektronische Alice levert immers geen problemen op.
Toen ik Alice hiervan op de hoogte stelde bleek zij onmiddellijk bereid om haar medewerking te verlenen, maar ze had het derde knoopje van haar bloesje
nog niet ontknoopt, toen twee heren zich ruw toegang tot mijn woonkamer verschaften. De grootste, een lelijke vent in een te groot pak, posteerde zich
tussen mij en Alice, en sprak:
'Niets van deze jongedame mag aan U getoond worden zonder mijn uitdrukkelijke toestemming, die U kunt verkrijgen, door een som geld op mijn bankrekening
te storten. Dit geld zal gebruikt worden om hem daar', en hij wees op het andere mannetje,'te voorzien van broodbeleg. Hij is namelijk haar vader'.
Het kleine mannetje scheen ook iets te willen zeggen, maar werd door de grote achteruit geduwd, terwijl deze een visitekaartje uit z'n vestzak haalde.
Op geembosseerd, houtvrij karton, afgedekt met witte zijde, stond in gouden letters: U. Itgever, belangenbehartiger van geestelijke vaders. Zonder mij
nog een blik waardig te gunnen, nam hij Alice onder de arm en verliet de kamer, het kleine mannetje achterlatend. Op verontschuldigende toon sprak deze:
'Als ze zeventig is, heeft hij niets meer over haar te zeggen, maar ja, wie wil haar dan nog?'
En met zijn handen diep in de zakken van zijn versleten regenjas gestoken volgde hij de ander.
Het gesproken boek kent minder verschijningsvormen. De eerste verpakking was mijn vader, maar in 1963 zag de cassette het licht. De techniek om op een magnetische band geluid op te nemen stamt al van 1947, maar met de cassette werd het medium pas echt populair. Het platte, plastic doosje bevat gemiddeld anderhalf uur geluid, en kan in twee richtingen worden afgespeeld, met als voordeel, dat als de cassette is afgeluisterd, hij weer klaar staat voor de volgende ronde. Ideaal om gesproken boeken op te bewaren en uit te delen. Na veertig jaar gebruik is de cassette echter een nogal ouderwets medium, waaraan meerdere nadelen kleven. De kwaliteit van de band neemt af met regelmatig hergebruik. Zoeken op een cassette is niet eenvoudig, en met wat pech maakt een vuil geworden aandrukrol spaghetti van het bandje. Het verbaast me dan ook, dat er zo lang gewacht is met de overgang naar die Nederlandse uitvinding, de CD.
Jawel, de Compact Disk is een Nederlandse uitvinding. Na dat ons jarenlang ten onrechte is wijsgemaakt, dat de boekdrukkunst een Nederlandse uitvinding was, heeft de Nederlandse natuurkundige Klaas Compaan het in 1969 goedgemaakt. Ter gelegenheid van de presentatie van Sony's 13 bit PCM digitale recorder kreeg hij het idee, om dit digitaal opgenomen geluid vast te leggen op een glazen bierviltje. Samen met Peter Kramer stelde Compaan een jaar later in het Philips laboratorium vast, dat dit het beste kon gebeuren met een laserstraal, die zowel voor schrijven als lezen kon worden gebruikt. In 1972 presenteren Compaan en Kramer het eerste prototype van de CD. In 1978 wordt tijdens de Digital Audio Disc Convention in Tokyo de standaard voor digitale opnamen op CD voorgesteld, maar het zal tot 1980 duren, tot de huidige vorm van de CD zijn beslag krijgt. In 1983, 20 jaar geleden als ik dit schrijf, wordt de CD in Amerika geïntroduceerd. Al snel overtreft de CD de cassette in populairiteit, en nu is het dan eindelijk zover, dat gesproken boeken op CD zullen verschijnen.
Het nieuwe gesproken boek op CD krijgt de naam 'Daisy DTB'. Aan dit onderwerp heb ik een apart hoofdstukje gewijd. Intussen vind je hieronder links, waarop je genoeg materiaal vindt om enige tijd in de tuin der letteren rond te schoffelen. Een leuk initiatief is 'IRL', In Real Life van Aglaia Kuipers, die op deze manier meneer U. itgever te slim af is. De Gutenberg website vergt enig doorzettingsvermogen, maar levert daarmee leuke resultaten op. Helaas zal het meeste materiaal dat je vind vergeeld zijn. Slechts wat de limiet van zeventig jaar heeft overleefd mag vrij op het internet worden geplaatst.